رسول اللَّه ! ما را عادت بودى كه چون دشمنى به در شهر ما آمدى ( 1 ) خندقى كردمانى ( 2 ) گرد شهر خويش ( 3 ) تا دشمن راه نيافتى برما . رسول - عليه السّلام - همچنان ( 4 ) كرد ، بفرمود تا خندق كندند ( 5 ) ، و به نفس خود آن جا كار كرد چنان كه قصّهء آن در سورهء آل عمران برفت ، و قصّهء اين آن بود على ما رواه محمّد بن اسحاق و الزّهرىّ و عاصم بن عمر ، و قتاده و محمّد بن كعب القرظىّ - دخل حديث بعضهم في بعض - كه : چون جماعت جهودان در كارزار احزاب مجتمع شدند و رؤساى ايشان سلَّام ( 6 ) بن ابى الحقيق بود و حيىّ بن اخطب و كنانة بن الرّبيع ، و هوذة بن قيس و ابو عمّار الوائلىّ با جماعت بنى النّضير ( 7 ) و بنى وائل بيامدند به مكّه و قريش را دعوت كردند با حرب رسول - عليه السّلام - و گفتند : بياى تا دست يكى داريم و عهد كنيم از او روى برنگردانيم ( 8 ) تا او را و قوم او را مستأصل كنيم . قريش گفتند : اى معشر ( 9 ) اليهود ! شما اهل كتابى و اهل علمى ( 10 ) و احوال ما و محمّد دانى ( 11 ) ، بگوى ( 12 ) تا دين ما بهتر است يا دين او ، و ما به حق اوليتريم يا او ؟ گفتند : لا بل شما و دين شما ( 13 ) ايشان را خوش آمد ، و خداى تعالى آيت فرستاد در حقّ ايشان : أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيباً مِنَ الْكِتابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هؤُلاءِ أَهْدى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلًا ، الى قوله : بِجَهَنَّمَ سَعِيراً ( 14 ) . آنگه بيامدند و به قبيلهء غطفان آمدند ( 15 ) از قيس عيلان و ايشان را با حرب رسول خواندند و گفتند : قريش با ما بيعت كردند كه بر نگرديم تا او ( 16 ) را مستأصل نكنيم .

--> ( 1 ) . آج ، لب : آمدندى . ( 2 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بكندندى . ( 3 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا : خود . ( 4 ) . آط ، آب ، آج ، لب : همچنين ، مش : نيز همچنين . ( 5 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بكندند . ( 6 ) . اساس : سلامة ، به قياس با نسخه آط و ديگر نسخه بدلها و منابع تفسيرى ، تصحيح شد . ( 7 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : بنى النضر . ( 8 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : كه روى از محمّد بگردانيم . ( 9 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا : معاشر . ( 10 ) . آب ، آج ، لب ، مش : علم . ( 11 ) . آط : مىدانى ، آب ، آج ، لب ، مش ، كا : مىدانيد . ( 12 ) . آج ، لب : بگوييد ، كا ، مش : بگو . ( 13 ) . مش ، كا : بل دين شما و شما . ( 14 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 51 تا 55 . ( 15 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : رفتند . ( 16 ) . آط ، آب ، آج ، لب ، مش : محمّد .